یک سال پس از تصویب متمم قانون اساسی یعنی در سال 1325 هجری قمری تشکیل ایالات و ولایات به تصویب دومین دورهٔ قانونگذاری مجلس شورای ملی رسید. در این قانون ولایت چنین تعریف شده است: قسمتی از مملکت که دارای یک شهر حاکم نشین و توابع باشد اعم از اینکه حکومت آن تابع پایتخت یا تابع مرکز ایالتی باشد. در آن زمان گیلان جز 12 ولایت ایران بود. پس از این قانون اولین قانون مدون تقسیمات کشوری در آبانماه 1316 تهیه و تصویب شد. بر اساس این قانون ایران به استان های شمال،غرب،جنوب،شمال غرب،شمال شرق و مکران تقسیم شد. بر طبق این تقسیم بندی شهرستان گیلان از توابع استان شمال بود و شامل مناطق زیر بود:

1- حومه فومنات- صومعه سرا- لشت نشا- کوچصفهان(مرکز:کوچصفهان)

2- پهلوی- چهار فریضه- خمام- عسگر(مرکز: بندر پهلوی)

3- لاهیجان- رانکو- دهشال(مرکز:لاهیجان)

4-گرکانرود- اسالم- توالش(مرکز:گرکانرود)

این تقسیم بندی هم چند ماهی دوام نیاورد و در 19 دی ماه همان سال مصوبه قبلی اصلاح شد و استانهای ایران به استان های یکم تا دهم تغییر پیدا کردند.

گیلان جز شهرستان های استان یکم بود. و شامل هشت بخش رشت، صومعه سرا،رودبار،لاهیجان،بندر پهلوی،کوچصفهان،خمام و لنگرود بود.

از 21 اردیبهشت ماه 1339 با توجه به مادهٔ 13 قانون وظایف و اختیارات استانداران(دولت مکلف است با توجه به سابقه تاریخی نام استان ها را تعیین و اعلام کند) نام استان یکم به استان گیلان تبدیل شد. در 7 بهمن 1340 شهرستان اراک از استان گیلان جدا شد و به استان تهران ملحق شد. شهرستان زنجان نیز که تا تاریخ 6 مرداد 1348 از توابع استان گیلان بود از گیلان جدا شد.

بر طبق آخرین تغییرات استان گیلان در حال حاضر 12 شهرستان، 31 شهر ، 22 بخش و 56 دهستان و 3043 آبادی(روستا، مزرعه، مکان)دارد.